Ekspozycja jako punkt wyjścia
Przed wyborem roślin warto określić, w którą stronę świata zwrócony jest balkon. To jeden z najważniejszych czynników decydujących o powodzeniu uprawy.
| Ekspozycja | Nasłonecznienie | Polecane grupy roślin |
|---|---|---|
| Południe | Pełne słońce (6–8 godz.) | Pelargonie, petunie, werbeny, sukulenty |
| Wschód | Słońce przedpołudniowe | Fuksje, begonie, lobelie |
| Zachód | Słońce popołudniowe | Surfinie, niecierpki, lantany |
| Północ | Cień i półcień | Niecierpki, begonie, paprocie, hosty |
Pelargonie — klasyk balkonowy
Pelargonia strefowa (Pelargonium zonale) i zwisająca (Pelargonium peltatum) od lat dominują na polskich balkonach. Ich popularność wynika z kilku cech:
- odporność na przesuszenie — pelargonie tolerują krótkotrwałe niedobory wody lepiej niż wiele innych gatunków kwiatów balkonowych,
- długi sezon kwitnienia — od maja do pierwszych przymrozków,
- szeroka gama kolorów kwiatów — od białego przez różowy do ciemnoczerwone,
- możliwość zimowania w chłodnym pomieszczeniu i ponownego wysadzenia w kolejnym sezonie.
Na wyższych piętrach, gdzie wiatr jest silniejszy, lepiej sprawdzają się odmiany o zwartym pokroju. Na niskich balkonach i loggiach można sadzić odmiany zwisające w skrzynkach umieszczonych na balustradzie.
Uwaga praktyczna
Pelargonie są wrażliwe na nadmierne podlewanie. Donice muszą mieć otwory odpływowe, a woda nie powinna zalegać w podstawkach przez dłużej niż kilka godzin. Zgnilizna korzeni jest jedną z najczęstszych przyczyn zamierania tych roślin.
Petunie i surfinie
Petunie (Petunia spp.) to kolejna grupa szeroko stosowana na polskich balkonach. Odmiany kaskadowe, określane handlowo jako surfinie, tworzą długie pędy zwisające nawet do 80 cm i obficie kwitną przez cały sezon letni.
W odróżnieniu od pelargonii, petunie potrzebują regularniejszego podlewania — szczególnie podczas upalnych dni. W skrzynce o szerokości 60 cm można posadzić 3–4 rośliny, zachowując odpowiednie odległości.
Regularne usuwanie przekwitłych kwiatów (deadheading) przedłuża okres kwitnienia i pobudza tworzenie nowych pąków.
Rośliny dla miejsc zacienionych
Balkony północne i głęboko zacieniowane loggie nie muszą pozostawać puste. Kilka gatunków dobrze radzi sobie przy ograniczonym dostępie do słońca:
- Niecierpek Wallera (Impatiens walleriana) — kwitnie nawet w głębokim cieniu, dostępny w białych, różowych i pomarańczowych odmianach. Wymaga regularnego podlewania.
- Begonia stale kwitnąca (Begonia semperflorens) — kompaktowy pokrój, tolerancja dla braku słońca, dobra odporność na deszcz.
- Fuksja (Fuchsia) — efektowne kwiaty zwisające w kolorach od białego do fioletowego. Preferuje półcień i równomierne wilgotnienie.
- Lobelia rozesłana (Lobelia erinus) — drobne kwiaty w intensywnym odcieniu niebieskim, dobrze wypełnia puste przestrzenie w skrzynkach.
Wpływ wysokości piętra
Na wyższych piętrach — powyżej 4–5 kondygnacji — rośliny są bardziej narażone na wysuszający wpływ wiatru. Substrat wysycha szybciej, a liście mogą ulegać mechanicznym uszkodzeniom. W takich warunkach lepiej sprawdzają się:
- gatunki z mięsistymi liśćmi lub skórzastą kutykułą (portulaka, rozchodnik),
- odmiany o zwartym, niskim pokroju,
- rośliny osłonięte od wiatru przez szklane lub plexi przegrody.
Rośliny wieloletnie na balkon
Część roślin dostępnych w sprzedaży jako jednoroczne można z powodzeniem przezimować i użyć ponownie w następnym sezonie. Dotyczy to między innymi:
- pelargonii — po przycięciu, przeniesieniu do chłodnego (5–8°C) pomieszczenia i ograniczeniu podlewania mogą przetrwać zimę,
- fuksji — przy podobnym traktowaniu jak pelargonie,
- lawendy (Lavandula angustifolia) — odmiany mrozoodporne przetrwają zimę w pojemniku przykrytym agrowłókniną w osłoniętym miejscu.
Lawenda wymaga przepuszczalnego substratu i nie toleruje podmokłego podłoża w zimie. W Polsce lawendę na balkonach uprawia się głównie w odmianach o podwyższonej mrozoodporności do -15°C.
Źródło: Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach
Więcej informacji o dobrostanie roślin ozdobnych w polskich warunkach klimatycznych można znaleźć na stronie Instytutu Ogrodnictwa w Skierniewicach (inhort.pl), który prowadzi badania dotyczące uprawy roślin ogrodniczych w Polsce.
Zioła i warzywa na balkon
Oprócz roślin ozdobnych wiele polskich balkoniarzy uprawia zioła i warzywa. Bazylia, pietruszka, szczypiorek, tymianek i mięta dobrze rosną w skrzynkach i głębszych donicach. Wymagają dobrze przepuszczalnego substratu i regularnego podlewania — szczególnie w lipcu i sierpniu, gdy temperatury są najwyższe.
Pomidory koktajlowe i papryki można uprawiać na nasłonienionym balkonie południowym, pod warunkiem użycia pojemników o pojemności co najmniej 10–15 litrów na roślinę i regularnego nawożenia.
